Czym różni się stal nierdzewna od stali węglowej w zastosowaniach przemysłowych

Na hali produkcyjnej obie stale wyglądają podobnie, dopóki nie pojawi się wilgoć, chemia albo wysoka temperatura. Wtedy różnice stają się widoczne i kosztowne. Stal węglowa to podstawowy materiał konstrukcyjny. Nierdzewna jest stopem z dodatkiem chromu, który zmienia jej zachowanie w trudnych warunkach. Wybór między nimi rzadko sprowadza się do ceny za kilogram. Liczy się to, co stanie się z elementem po kilku latach pracy i ile będzie kosztować jego utrzymanie.

Skąd bierze się różnica w odporności?

Stal węglowa to żelazo z węglem. O jej twardości i wytrzymałości decyduje przede wszystkim zawartość węgla. Rdzewieje, gdy tylko trafi na wilgoć, bo nie ma żadnej własnej ochrony.

W stali nierdzewnej działa chrom. Tworzy on na powierzchni cienką warstwę tlenków, która odcina metal od otoczenia. Po zarysowaniu ta powłoka odtwarza się, jeśli jest dostęp do tlenu. W gatunkach austenitycznych dochodzi nikiel. Gatunek 316 ma dodatkowo molibden, który podnosi odporność na chlorki.

Który gatunek do jakiego zastosowania?

Poniższe zestawienie pokazuje typowe gatunki i ich miejsce w przemyśle.

GatunekRodzajOdporność na korozjęTypowe zastosowanie
S235węglowa konstrukcyjnaniska, wymaga powłokiramy, podesty, konstrukcje nośne
C45węglowa do ulepszania cieplnegoniskawały, osie, sworznie
304nierdzewna austenitycznawysokazbiorniki, blaty, armatura spożywcza
316nierdzewna kwasoodpornabardzo wysoka, także w chlorkachinstalacje chemiczne, farmacja, środowisko morskie

Jeśli element pracuje pod dachem w suchej hali, wystarczy S235 z malowaniem. Przy kontakcie z żywnością, parą albo środkami myjącymi szukaj w dwóch dolnych wierszach. Tam, gdzie pojawia się solanka, woda basenowa lub ścieki, wybierz 316, bo 304 ulega w takich warunkach wżerom.

Obróbka i spawanie

Stal węglowa jest łatwiejsza w skrawaniu i szybciej się ją tnie. Nierdzewna umacnia się podczas obróbki. Wymaga ostrych narzędzi, stałego posuwu i dobrego chłodzenia, bo zatrzymanie ostrza w materiale utwardza miejsce cięcia.

Spawanie nierdzewki ma swoje pułapki. Przegrzanie niszczy warstwę ochronną wokół spoiny, dlatego po zakończeniu pracy trzeba ją wytrawić i spasywować. Nie używa się też tych samych tarcz i szczotek co do stali węglowej. Cząstki żelaza wbite w powierzchnię stają się ogniskami rdzy.

Koszt zakupu a koszt w czasie

Stal nierdzewna jest wyraźnie droższa przy zakupie. Węglowa wymaga jednak malowania, cynkowania i okresowego odnawiania powłok, a każda taka renowacja oznacza przestój. W suchej hali, na konstrukcji, która nie ma kontaktu z wodą, tańsza pozostaje zwykła stal konstrukcyjna. Na linii myjanej codziennie, w zbiorniku albo w instalacji z agresywnym medium nierdzewna zwykle zwraca się dzięki braku remontów powłok.

Na co uważać przy łączeniu obu materiałów?

Stal węglowa jest po obróbce cieplnej twardsza i bardziej wytrzymała niż większość gatunków nierdzewnych, więc to ona zostaje przy wałach i elementach mocno obciążonych. Gdy łączysz oba materiały w wilgotnym środowisku, pamiętaj o korozji kontaktowej. Węglowa działa wtedy jak anoda i rdzewieje szybciej niż w pojedynkę. Śruby, podkładki i uszczelki dobieraj tak, aby element mniej szlachetny nie stykał się małą powierzchnią z dużą płaszczyzną nierdzewną.