Czym różni się stal nierdzewna od stali węglowej w zastosowaniach przemysłowych
Na hali produkcyjnej obie stale wyglądają podobnie, dopóki nie pojawi się wilgoć, chemia albo wysoka temperatura. Wtedy różnice stają się widoczne i kosztowne. Stal węglowa to podstawowy materiał konstrukcyjny. Nierdzewna jest stopem z dodatkiem chromu, który zmienia jej zachowanie w trudnych warunkach. Wybór między nimi rzadko sprowadza się do ceny za kilogram. Liczy się to, co stanie się z elementem po kilku latach pracy i ile będzie kosztować jego utrzymanie.
Skąd bierze się różnica w odporności?
Stal węglowa to żelazo z węglem. O jej twardości i wytrzymałości decyduje przede wszystkim zawartość węgla. Rdzewieje, gdy tylko trafi na wilgoć, bo nie ma żadnej własnej ochrony.
W stali nierdzewnej działa chrom. Tworzy on na powierzchni cienką warstwę tlenków, która odcina metal od otoczenia. Po zarysowaniu ta powłoka odtwarza się, jeśli jest dostęp do tlenu. W gatunkach austenitycznych dochodzi nikiel. Gatunek 316 ma dodatkowo molibden, który podnosi odporność na chlorki.
Który gatunek do jakiego zastosowania?
Poniższe zestawienie pokazuje typowe gatunki i ich miejsce w przemyśle.
| Gatunek | Rodzaj | Odporność na korozję | Typowe zastosowanie |
|---|---|---|---|
| S235 | węglowa konstrukcyjna | niska, wymaga powłoki | ramy, podesty, konstrukcje nośne |
| C45 | węglowa do ulepszania cieplnego | niska | wały, osie, sworznie |
| 304 | nierdzewna austenityczna | wysoka | zbiorniki, blaty, armatura spożywcza |
| 316 | nierdzewna kwasoodporna | bardzo wysoka, także w chlorkach | instalacje chemiczne, farmacja, środowisko morskie |
Jeśli element pracuje pod dachem w suchej hali, wystarczy S235 z malowaniem. Przy kontakcie z żywnością, parą albo środkami myjącymi szukaj w dwóch dolnych wierszach. Tam, gdzie pojawia się solanka, woda basenowa lub ścieki, wybierz 316, bo 304 ulega w takich warunkach wżerom.
Obróbka i spawanie
Stal węglowa jest łatwiejsza w skrawaniu i szybciej się ją tnie. Nierdzewna umacnia się podczas obróbki. Wymaga ostrych narzędzi, stałego posuwu i dobrego chłodzenia, bo zatrzymanie ostrza w materiale utwardza miejsce cięcia.
Spawanie nierdzewki ma swoje pułapki. Przegrzanie niszczy warstwę ochronną wokół spoiny, dlatego po zakończeniu pracy trzeba ją wytrawić i spasywować. Nie używa się też tych samych tarcz i szczotek co do stali węglowej. Cząstki żelaza wbite w powierzchnię stają się ogniskami rdzy.
Koszt zakupu a koszt w czasie
Stal nierdzewna jest wyraźnie droższa przy zakupie. Węglowa wymaga jednak malowania, cynkowania i okresowego odnawiania powłok, a każda taka renowacja oznacza przestój. W suchej hali, na konstrukcji, która nie ma kontaktu z wodą, tańsza pozostaje zwykła stal konstrukcyjna. Na linii myjanej codziennie, w zbiorniku albo w instalacji z agresywnym medium nierdzewna zwykle zwraca się dzięki braku remontów powłok.
Na co uważać przy łączeniu obu materiałów?
Stal węglowa jest po obróbce cieplnej twardsza i bardziej wytrzymała niż większość gatunków nierdzewnych, więc to ona zostaje przy wałach i elementach mocno obciążonych. Gdy łączysz oba materiały w wilgotnym środowisku, pamiętaj o korozji kontaktowej. Węglowa działa wtedy jak anoda i rdzewieje szybciej niż w pojedynkę. Śruby, podkładki i uszczelki dobieraj tak, aby element mniej szlachetny nie stykał się małą powierzchnią z dużą płaszczyzną nierdzewną.