Jak prawidłowo przechowywać narzędzia skrawające aby dłużej zachowały ostrość
Wiertło czy frez traci ostrość nie tylko w materiale. Część krawędzi niszczy się w szufladzie, gdzie narzędzia leżą luzem, stukają o siebie i łapią wilgoć. Wykruszenie wielkości ułamka milimetra trudno zauważyć gołym okiem. Po zamocowaniu w uchwycie daje jednak drgania, gorszą powierzchnię obrabianego elementu i szybsze zużycie. Dobre przechowywanie sprowadza się do trzech zasad, bo narzędzie ma być czyste, suche i oddzielone od innych ostrzy. Reszta to detale, ale to one decydują o tym, czy droga końcówka posłuży miesiąc, czy kilka lat.
Co uszkadza krawędź, zanim narzędzie trafi do pracy?
Pierwszym problemem są uderzenia. Frez z węglika spiekanego jest twardy, ale kruchy, więc wykruszenie może powstać już przy zetknięciu z innym narzędziem w skrzynce. Stal szybkotnąca lepiej znosi wstrząsy, za to szybciej koroduje. Drugi czynnik to wilgoć. Resztki chłodziwa wystarczą, żeby na krawędzi pojawił się nalot rdzy, a mikroskopijne wżery stają się potem punktem startu dla pęknięć. Trzeci to zmiany temperatury. Zimne narzędzie wniesione do ciepłej hali pokrywa się skroploną parą wodną, i to nawet wtedy, gdy wcześniej było idealnie suche.
Jak przygotować narzędzie do odłożenia?
Odkładanie zaczyna się przy maszynie, a nie przy regale. Wysychające chłodziwo zostawia osad, który trzyma wilgoć, więc narzędzie warto wyczyścić od razu. Wióry z rowków wybiera się miękką szczotką albo drewnianym patyczkiem, nigdy metalowym ostrzem. Sprężone powietrze przyda się do osuszenia, ale nie zastąpi mechanicznego czyszczenia rowków.
- Oczyść usuń wióry i chłodziwo z rowków miękką szczotką
- Osusz wytrzyj i przedmuchaj narzędzie, także trzpień
- Zabezpiecz nałóż cienką warstwę oleju konserwującego na stal szybkotnącą
- Odłóż osobno umieść we własnym gnieździe lub tubie
Olej ma tylko pokryć powierzchnię, nie powinien z niej kapać. Przed ponownym użyciem trzeba go zetrzeć, żeby nie przenosił się na obrabiany element i nie zbierał pyłu. Narzędzia z powłokami, na przykład azotkowymi, wymagają mniej konserwacji, ale czyszczenie i osuszanie obowiązuje je tak samo. Przy dłuższym przechowywaniu dobrze sprawdza się papier lub woreczek z inhibitorem korozji. Wystarczy go włożyć do tuby albo kasety, co ogranicza ryzyko korozji.
Jakie opakowanie i miejsce wybrać?
Najlepsze jest osobne gniazdo dla każdego narzędzia, na przykład kaseta z otworami, stojak z wpustami albo tuba dopasowana do średnicy trzpienia. Ostrze nie dotyka wtedy niczego. Płytki wymienne zostaw w fabrycznych pudełkach, bo ich krawędzie są wyjątkowo kruche. Miejsce powinno być suche i o stabilnej temperaturze, z dala od okna, zmywalni i stanowisk z chłodziwem. W wilgotnej hali pomaga pochłaniacz wilgoci w szafie. Szuflada z wykładziną z pianki lub gumy jest lepsza niż goła blacha, szczególnie gdy trzeba ją często otwierać w trakcie zmiany i narzędzia przesuwają się przy każdym ruchu.
Jak oznaczać narzędzia po ostrzeniu?
Naostrzone narzędzia trzymaj osobno od zużytych. Wystarczy kolorowa opaska albo oddzielna półka z naklejką. Po każdym ostrzeniu dopisz nową średnicę, bo po szlifie różni się ona od nominalnej. Dzięki temu operator nie sięgnie przypadkiem po frez, który po regeneracji ma już inny wymiar, i nie zepsuje detalu na starcie.
Czego unikać na co dzień?
Nie wrzucaj narzędzi luzem do wspólnej skrzynki ani nie zostawiaj ich na blacie obok pracy. Nie trzymaj ich w szafie z mokrą odzieżą roboczą. Krawędzi nie czyść papierem ściernym ani drucianą szczotką, bo zaokrągla ostrze. Tak samo starannie traktuj uchwyty i stożki mocujące, ponieważ zabrudzone gniazdo powoduje bicie, a ono niszczy narzędzie szybciej niż miesiąc leżenia na półce. Krótka kontrola przed montażem, czyli rzut oka na ostrze i przetarcie trzpienia, zajmuje kilka sekund.